السيد ثامر العميدي ( مترجم : عليزاده )
64
المهدي المنتظر ( ع ) في الفكر الإسلامي ( در انتظار ققنوس ) ( فارسى )
« بىترديد ، آن نشانهاى براى [ فهم ] زمان موعود است ؛ پس زنهار در آن ترديد مكن ، و از من پيروى كنيد ؛ اين است راه راست » . بغوى ، زمخشرى ، فخر رازى ، قرطبى ، نسفى ، خازن ، تاج الدين حنفى ، ابو حيان ، ابن كثير ، ابو السعود در تفاسير خود تصريح كردهاند كه آيه شريفه دربارهى بازگشت حضرت عيسى بن مريم عليه السّلام در آخر الزمان نازل شده است « 1 » ، و مجاهد نيز - كه از بزرگان تابعان و مشاهير ايشان در فن تفسير قرآن است - آن را به بازگشت عيسى عليه السّلام تفسير كرده است « 2 » و سيوطى نيز بدين نكته اشاره كرده است كه آنچه احمد بن حنبل و طبرانى و ابن مردويه و فريابى و سعيد بن منصور و عبد بن حميد به طرق متعدد از ابن عباس نقل كردهاند ، دربارهى بازگشت عيسى عليه السّلام در آخر الزمان است . « 3 » كنجى شافعى نيز گفته است : مقاتل بن سليمان و پيروان وى در ميان مفسران ، در تفسير آيهى : « وَ إِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسَّاعَةِ » گفتهاند : او مهدى است كه در آخر الزمان خواهد آمد و پس از خروج وى قيامت و نشانههاى آن فراخواهد رسيد . « 4 » دقيقا همين تصريح را از ابن حجر هيتمى ، شبلنجى شافعى ، سفارينى حنبلى ، قندوزى حنفى و شيخ صبّان مشاهده مىكنيم . « 5 » گفتنى است كه ميان دستهى اول و اين گروه اختلافى وجود ندارد . زيرا - همانگونه كه در
--> ( 1 ) . معالم التنزيل / بغوى / ج 4 / ص 444 / ح 61 ؛ الكشاف / زمخشرى / ج 4 / ص 26 ؛ التفسير الكبير / ج 27 / ص 222 ؛ تفسير القرطبى / ج 6 / ص 105 ؛ تفسير النسفى ( كه در حاشيه تفسير الخازن به چاپ رسيده است ) ج 4 / صص 108 - 109 ؛ تفسير الخازن / ج 4 / ص 109 ؛ الدر اللقيط / ج 8 / ص 24 ؛ البحر المحيط / ج 8 / ص 25 ؛ تفسير ابن كثير / ج 4 / ص 142 ؛ تفسير أبى السعود / ج 8 / ص 52 ؛ موارد الضمآن / ح 1758 . ( 2 ) . تفسير مجاهد / ج 2 / ص 583 . ( 3 ) . الدر المنثور / ج 6 / ص 20 . ( 4 ) . البيان فى اخبار صاحب الزمان / الكنجى / 528 . ( 5 ) . الصواعق المحرقه / ابن حجر هيتمى / ص 162 ؛ نور الابصار / شبلنجى / ص 181 ؛ مشارق الأنوار / سفارينى ( همانگونه كه در كتاب الامام المهدى عند اهل السنة / ج 2 / ص 58 آمده است ؛ إسعاف الراغبين / صبّان / ص 153 ؛ ينابيع المودّة / قندوزى / ج 2 / ص 126 .